Twee jaar na de introductie van de beleidsbrief "Varen voor een vitale economie, een veilige en duurzame binnenvaart", heeft de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, Tineke Huizinga-Heringa een voortgangsrapportage uitgebracht. In deze brief geeft zij aan hoe het staat de in de beleidsbrief genoemde speerpunten waarmee het ministerie het goederenvervoer over water en de innovatie in de binnenvaart wil stimuleren.

Deze speerpunten zijn:
• versterken van de concurrentiepositie van de binnenvaart;
• een toekomstvast netwerk van vaarwegen en havens;
• binnenvaart is op termijn de schoonste modaliteit;
• permanente verbetering van veiligheid in de binnenvaart;
• stimuleren van innovatie in de binnenvaart.

De beleidsbrief "Varen voor een vitale economie, een veilige en duurzame binnenvaart" ging vergezeld van een uitvoeringsagenda waarin concrete maatregelen waren opgenomen ter uitvoering van bovengenoemde speerpunten. In de bijlage is een overzicht gegeven van de stand van zaken met betrekking tot de activiteiten uit deze uitvoeringsagenda.

Per speerpunt vermeldt de staatssecretaris nog de volgende opmerkingen:

Versterken concurrentiepositie binnenvaart
De maatregelen ter versterking van de concurrentiepositie van de binnenvaart zijn voortvarend opgepakt. Niettemin lijdt een aanzienlijk deel van de binnenvaart zwaar onder de economische crisis. Om de gevolgen van de crisis zoveel mogelijk te beperken heb ik onder andere het initiatief genomen voor een bijzondere toepassing van de hardheidsclausule. Concreet betekent dit dat schippers die in 2010 of 2011 hun certificaat laten verlengen en door het aflopen van overgangstermijn meer moeten investeren dan € 2.500, uitstel daarvoor krijgen tot de volgende certificaatverlenging.

Inmiddels heeft de staatssecretaris per brief de crisis in de binnenvaart aangemeld bij de Europese Commissaris Tajani. Zij verzoekt de heer Tajani om samen met de andere betrokken lidstaten concrete plannen te ontwikkelen om deze structurele crisis in de binnenvaart aan te pakken.

Toekomstvast netwerk vaarwegen en havens
De animo voor het programma Quick Wins Binnenvaart vanuit de decentrale overheden is zeer groot. Naar verwachting zullen in de 1e en 2e tranches in totaal ongeveer 70 regionale projecten vanuit het rijk mede worden gefinancierd. Na de nu lopende, halfjaarlijkse ronde bestuurlijke MIRT-overleggen wordt de Tweede Kamer nog apart over de voortgang van de Quick Wins geïnformeerd.

Daarnaast is in 2009 de verdieping van de hoofdvaarweg door het Ketelmeer opgeleverd, evenals de sanering van het Ketelmeer-West. Ook is het burgemeester Delenkanaal in Oss in 2009 met behulp van een rijksbijdrage geschikt gemaakt voor 4-laagscontainervaart.

Ook heeft staatssecretaris Huizinga-Heringa bestuursovereenkomsten ondertekend met betrekking tot de vergroting van de Wilhelminasluis te Zaandam en de verdieping van de vaarweg Harlingen-Kornwerderzand (Boontjes).

Tenslotte heeft zij in 2009 het Tracébesluit met betrekking tot de omlegging van de Zuid-Willemsvaart vastgesteld.

Binnenvaart schoonste modaliteit
Het Platform VoortVarend Besparen heeft van 1 april 2009 tot en met 30 september 2009 voor de tweede maal een brandstofbesparingscompetitie georganiseerd. Hierin streden binnenvaartschepen, -bedrijven, diensten en particuliere schippers om de titel ‘Meest Besparende binnenvaartonderneming'. Aan de competitie in 2009 deden 80 schepen mee. Alle deelnemers gezamenlijk hebben bijgedragen aan een brandstofbesparing van 12,4%. Dat bespaarde 9000 ton CO2-uitstoot en 1,3 miljoen euro aan brandstofkosten. Op grond van de Tijdelijke subsidieregeling VoortVarend Besparen 2009 stelt Huizinga-Heringa geld beschikbaar voor technische hulpmiddelen.

Verder is onder druk van Nederland de invoering van zwavelvrije brandstof voor de binnenvaart met één jaar naar voren gehaald, naar 1 januari 2011. Tevens is per 1 november het Scheepsafvalstoffenverdrag (SAV/CDNI) in werking getreden. Hierbij moet worden aangetekend dat deel A van het verdrag, betreffende olie- en vethoudend afval, pas met ingang van 1 juli 2010 zal worden toegepast. De Conferentie van Verdragssluitende Partijen heeft daartoe unaniem besloten, omdat naar verwachting pas dan het elektronisch betaalsysteem voor de verwijderingsbijdrage gereed zal zijn.

Permanente verbetering veiligheid
Op veiligheidsgebied is een start gemaakt met het in de beleidsbrief binnenvaart aangekondigde Comité voor de Binnenvaartveiligheid. In dit Comité zullen belangrijke spelers uit de binnenvaartwereld, onder leiding van een onafhankelijke voorzitter, samen met de overheid werken aan de verbetering van de veiligheid in de binnenvaart. Vanaf 2010 worden de eerste resultaten verwacht.

In de zomer van 2008 is per brief de beleidslijn van het rijk "Ruimte langs de vaarweg" verzonden naar gemeenten en provincies. Deze beleidslijn is breed kenbaar gemaakt om de gemeenten te vragen om bij ruimtelijke plannen langs vaarwegen rekening te houden met de veiligheid van de scheepvaart. Ruimtelijke ontwikkelingen zoals bebouwing kunnen immers de zichtlijnen voor schippers en het functioneren van de radar beperken.

Stimuleren innovatie binnenvaart
De Tijdelijke subsidieregeling innovatie binnenvaart is een succes. Deze regeling biedt subsidie aan kansrijke, innovatieve projecten in de binnenvaart op thema's als logistiek en nieuwe markten, overslagtechnieken, vermindering van luchtemissies en brandstofgebruik, scheepstechniek, ICT en informatiestromen, onderwijs en beveiliging. Op dit moment is bijna het hele beschikbare subsidiebedrag van € 2.000.000 toegekend aan kansrijke innovatieprojecten.