TeamCo Shipyard, Combi International, Wärtsilä Netherlands en de Duitse Reederei Deymann ontwikkelen samen een ecologisch binnenvaartschip. Het brandstofverbruik en de emissies van het schip moeten aanzienlijk lager komen te liggen dan van de huidige generatie binnenvaartschepen. Bovendien moet het schip bij lage waterstanden beter presteren, zonder draagvermogen in te leveren bij normale waterstanden. Reederei Deymann wil in 2012 het eerste ecologische binnenvaartschip in de vaart brengen.

Research Small Barge BV, bestaande uit Johan Overmeer en Anton van Megen, werkt aan een nieuw conceptplan voor kleine schepen op kleine vaarwegen, genaamd Q-barge. Hiermee wil het bedrijf het tekort aan kleine schepen en het daardoor dreigende verlies van lading tegen te gaan. En vanzelfsprekend kunnen concureren met andere vervoersmodaliteiten als wegvervoer. Deze nieuwe vervoersvorm, zou een revolutie in de binnenvaart kunnen zijn. Voor dit plan wil het bedrijf gebruik maken van nieuwe type kleine standaardschepen.

Het eerste elektrisch aangedreven vrachtschip ter wereld vaart vanaf 19 januari 2010 op de Utrechtse grachten. De 'bierboot' gaat de horeca in de Utrechtse binnenstad van hun drankvoorraad voorzien. Zij vaart geheel elektrisch en is CO2-neutraal. Zelfs de kraan waarmee de fusten en kratten worden overgeheveld, werkt op elektriciteit. De nieuwe bierboot is mede gefinancierd uit het Actieplan Luchtkwaliteit, daarnaast werd het project gesubsidieerd door de Europese Unie.

Ms. Alm van Pieter en Adri Romijn is op zaterdag 29 augustus 2009 als tweede schip binnen het project ‘de Schone motor van de Binnenvaart’ van Stichting Integraal Ondernemen Drechtsteden (IOD) door burgemeester Boevée van Sliedrecht opgeleverd. Tijdens een feestelijk moment in het gemeentekantoor en de haven van Sliedrecht is deze mijlpaal gevierd. Daarbij waren ook Peter van Dalen, lid van het Europees Parlement voor de Christen Unie als vice-voorzitter van de Transportcommissie en Wim Hoebée, hoofd Scheepvaartafdeling Havenontwikkeling Rotterdam aanwezig.

De toepassing van SCR-ureumkatalysatoren en roet-/fijnfilters aan boord van nieuwbouwschepen is tegenwoordig vrij gebruikelijk. De toepassing daarvan op bestaande schepen neemt langzaam toe. De introductie van van SCR-ureumkatalysatoren en roet-/fijnfilters in de binnenvaart is echter nog vrij recent. Het begon met een tweetal proefprojecten in 2003/2004. Selectieve katalytische reductie (SCR) systeem verwijdert NOx in het uitlaatsysteem. Voordelen daarvan, in combinatie met motormanagement, zijn betere verbranding en hogere efficiency, resulterend in brandstofbesparing en dus minder PM (fijnstof) en CO2 emissies. De roetfilter (Particulate Mass Filter (PMF)) vermindert de fijnstof emissie door de motor. Voor toepassing daarvan is zwavelarme diesel vereist.