Schoonste schepen
maandag, 07 september 2009 19:28

De toepassing van SCR-ureumkatalysatoren en roet-/fijnfilters aan boord van nieuwbouwschepen is tegenwoordig vrij gebruikelijk. De toepassing daarvan op bestaande schepen neemt langzaam toe. De introductie van van SCR-ureumkatalysatoren en roet-/fijnfilters in de binnenvaart is echter nog vrij recent. Het begon met een tweetal proefprojecten in 2003/2004. Selectieve katalytische reductie (SCR) systeem verwijdert NOx in het uitlaatsysteem. Voordelen daarvan, in combinatie met motormanagement, zijn betere verbranding en hogere efficiency, resulterend in brandstofbesparing en dus minder PM (fijnstof) en CO2 emissies. De roetfilter (Particulate Mass Filter (PMF)) vermindert de fijnstof emissie door de motor. Voor toepassing daarvan is zwavelarme diesel vereist.

 

Het project werd gecoördineerd door Dutch Logistics Development (DLD) onder leiding van H.G. Blaauw. (DLD is overigens begin 2009 opgenomen door MARIN.) Er werd samengewerkt met Siemens, scheepswerf Bodewes, KM, ECN, Norsk Hydro en de rederijen Wijgula (zuur- en chemicaliëntankers) en Muller Dordrecht (sleepdiensten). De rederijen stelden hiervoor het nieuw te bouwen zuurtanker 'Synthese 11' (Wijgula) en de al bestaande sleepboot 'En Avant 4' (Muller Dordrecht) beschikbaar. Overigens werd deze laatste tevens voorzien van voor- en nageschakelde technieken. Opdrachtgevers waren Stichting Projecten Binnenvaart (SPB) en SenterNovem.

Ook CREATING, een Europees project dat in logistieke ketens vervoer over water wil stimuleren, werd bij deze projecten volledig betrokken. Het projectbureau deed onderzoek en aanbevelingen omtrent emissiereducerende mogelijkheden met betrekking tot dieselscheepsmotoren. CREATING is ontstaan op initiatief van het CBRB en VNSI en besteedt vooral aandacht aan zowel economische, milieu- als veiligheidsaspecten.

DOCUMENTATIE:

icon SCR-katalysator (onderzoek) (3.61 MB)

icon SCR-katalysatoren (onderzoeksresultaten) (2.02 MB)

icon Voor- en nageschakelde techniek (onderzoek) (2.66 MB)

icon Voor- en nageschakelde technieken (onderzoeksresultaten) (739.22 kB)

icon Adviserende tempomaat (2.14 MB)

 

 

Doorontwikkeling en toepassing
Ondertussen heeft de tijd niet stilgestaan en zijn SCR-ureumkatalysatoren, roet- fijnstoffilters doorontwikkeld. In nieuwbouwschepen is het al een standaard, want deze schepen moeten aan vrij zware emissie-eisen voldoen. Het lijkt het er op dat steeds meer binnenvaart-ondernemingen van oudere bestaande schepen hun schepen hiermee laten uitrusten. Enerzijds door hun aandacht voor het milieu maar ook zullen in de loop van de jaren de emissie-eisen voor deze schepen steeds zwaarder worden. Op zich is het een vrij dure investering, maar er staan dan ook fikse subsidies tegenover.

 

Cleanest Ship Victoria
Op 20 november 2007 heeft de heer Ruud Lubbers, Voorzitter van Rotterdam Climate Initiative, het officiële startsein gegeven voor het project Cleanest Ship waarbij één van BP's smeerolietankers, de Victoria, als demonstratievaartuig is ingezet. Het project laat zien hoe binnenvaartschepen hun brandstof-efficiëntie kunnen optimaliseren en de uitstoot van schadelijke stoffen kunnen verminderen. Cleanest Ship is het resultaat van een samenwerking tussen het pan-Europese project 'Creating' en energiemaatschappij 'BP Shipping Ltd.'

Cleanest Ship maakt gebruik van bestaande technologieën om optimale transportresultaten en vermindering van uitstoot te realiseren. De toepassing van zwavelvrije brandstof, een snelheidscontrole systeem, selectieve katalytische reductie en een roetfilter zal een brandstofbesparing tot 10% realiseren en een aanzienlijke vermindering van stikstofoxiden (NOx) van 90%, fijnstof (PM) van 98%, zwaveloxide (SOx) van 99% en kooldioxide (CO2) tot 10%. Meer over Cleanest Ship.


Overige project partners in dit project zijn: Bitfactory B.V.; Breko Nieuwbouw B.V.; Dutch Logistic Development b.v.; EU FP6; Hug Engineering AG; Lloyd's Register EMEA; MTU Detroit Diesel Benelux; Soottech B.V.; Techno Fysica BV; VerenigdeTankrederij B.V.; Via Donau Österreichische Wasserstraßen-Gesellschaft mbH; VNSI; Yara Industrial B.V.

mts. Till Deymann

Op 01 juni 2007 is het eerste binnenvaarttankschip van het type Futura Carrier in Haren/Ems (D) gedoopt. Het betreft de Till Deymann van de Duitse rederij Deymann. In december 2005 werd bij de CON-MAR in Brake aan de Unterweser gestart met de bouw van deze zeer milieuvriendelijk en innovatief schip. Het Duitse ministerie voor milieu heeft voor het 109.80 lange chemicaliëntankschip een subsidie verleend van 1.6 miljoen euro. Voor een hogere veiligheid is het schip dubbelwandig uitgevoerd. Met de nieuw ontwikkelde speciale rompvorm kan bij laag water meer lading worden meegenomen dan de conventionele schepen. Het laadvermogen bedraagt 3.326 ton (3.375 m3). Eveneens is de 'Till Deymann' voorzien van luchtsmering onder de bodem. Hiermee wordt de weerstand door het water verminderd. Door de nieuwe rompvorm en de luchtsmering verwacht men een brandstof- besparing van maar liefst 35%. Door middel van en speciale katalysatorsysteem wordt de kooldioxide-uitstoot met 70% vermiderd en 99% van de fijnstof tegengehouden. Met 4 centraal aangestuurde roerpropellers kan het schip zeer goed manoeuvreren, een groot voordeel voor smalle vaarwegen en kleine havens. Meer over Till Deymann.

 

Bestaande schepen anno 2009
Na de bestaande schepen 'En Avant 4' en cleanest ship 'Victoria' zijn inmiddels ook andere bestaande schepen voorzien van emissiereducerende installaties. Het betreft het zandschip mbs. 'Wending' (bouwjaar 1966) en motorvrachtschip ms. 'Alm'. Beide schepen zijn onder andere uitgerust met een SCR-ureumkatalysator en roet-/fijnstoffilter en voldoen daarmee aan de CCR2-emissie-eisen. Daarmee voldoen de schepen ruimschoots aan toekomstige emissie-eisen. Deze schepen horen nu thuis in de categorie 'schoonste schip'.

Op 20 mei 2009 nam minister Jacqueline Cramer (VROM) de nieuwe machinekamerinstallatie van de ms. 'Wending' in gebruik. De machinekamerinstallatie van het motorschip 'Alm' werd op 29 augustus 2009 in gebruik genomen door de burgemeester van Sliedrecht, M.C. Boevée.

 

De schone motor van de binnenvaart
Zowel de 'Wending' als de 'Alm' maken deel uit van het project 'De schone motor van de binnenvaart'. Het project startte op initiatief van de Stichting Integraal Ondernemen Drechtsteden (IOD) in 2005 in samenwerking met Kantoor Binnenvaart. Het doel is aan te tonen dat naschakeltechniek een enorme reductie van schadelijke stoffen oplevert. Het moet duidelijk maken dat de combinatie van een katalysator en roetfilter de uitstoot van scheepsdiesels aanzienlijk vermindert, waarmee het groene imago van vervoer over water in stand blijft of zelfs wordt verbeterd. TNO zal in opdracht van het ministerie van VROM over de resultaten rapporteren en meten welke effecten er zijn voor de uitstoot van met name NOx en fijnstof. Ook wil de Stichting IOD deze techniek voor de binnenvaartondernemer toegankelijk en aantrekkelijk maken.

 

Reduceren emissies
Door de plaatsing van deze installaties voldoen de scheepsmotoren aan de eisen van CCR2. Dat wil zeggen dat er praktisch geen sprake meer is van roet. Fijnstof (PM10) wordt voor zo'n 97% afgevangen. Daarnaast reduceert deze installatie de NOx met ca. 85%, de CO2 met zo'n 70% en ten slotte de onverbrande koolwaterstoffen met de helft. Komt bij dat als er gebruik gemaakt wordt van zwavelarme diesel (EN590) ook die uitstoot is verdwenen.

Leveranciers van de installatie SootTech en Vitech Systems participeren met andere partijen als Emitech, motorleverancier Pon Power, oliemaatschappij Total, kantoor Binnenvaart in het project 'De schone motor van de binnenvaart'. Voor een volledige lijst van participanten en informatie zie site van IOD

 

SootTech
was eerder betrokken bij Cleanest Ship. De tanker Victoria kreeg als eerste eveneens een Nauticlean aan de motor gekoppeld. Daarnaast maakte men bij het Cleanest Ship-concept gebruik van andere bestaande technologie om de uitstoot optimaal terug te dringen. De toepassing van de verschillende ingrepen (zwavelvrije brandstof, een snelheidscontrolesysteem, selectieve katalytische reductie en een roetfilter) levert gemiddeld een brandstofbesparing op van 10% en een aanzienlijke vermindering van stikstofoxiden (NOx) met 90%, fijnstof (PM) met 98%, zwaveloxide (SOx) met 99% en kooldioxide (CO2) tot 10%.

VitechSystems
Vitech Systems was al eerder betrokken bij de nieuwbouw van twee meetvaartuigen van het Havenbedrijf Rotterdam, 'Surveyor 1' en 'Surveyor 2' (CCR3-norm). De in 1994 gebouwde directievaartuig van het havenbedrijf 'De Nieuwe Maze' werd door Emitech Marine voorzien van de SCR-katalysaor en roetfilter (CCR2-norm).

 

 

Bronnen: o.a. EICB, cleanest ship, Scheepsbouw.nl, Schuttevaer, IOD, Scheepvaartkrant, Binnenvaartkrant