Gedurende de periode juni 2004 tot maart 2008 is het Europees project CREATING uitgevoerd. CREATING staat voor Concepts to Reduce Environmental impact and Attain optimal Transportperformance by Inland Navigation en omvatte tien deelprojecten. De onderwerpen van deze deelprojecten liepen uiteen van logistieke innovaties tot technische en milieubesparende aanpassingen aan de schepen. Diverse resultaten hebben geleid tot versnelling van toepassing daarvan. Bijvoorbeeld zwavelarme brandstof, roetfilters en SCR-systeem (zie samenvatting verderop in dit artikel).

De kracht van CREATING was vooral de onderlinge samenhang tussen de deelprojecten. De integratie van de binnenvaart in een logistieke keten is bijvoorbeeld mogelijk door een speciaal op dat vervoer toegesneden schip te ontwerpen. Uiteindelijk zal dit leiden tot verhoging van het aandeel binnenvaart in het goederenvervoer. De bedoeling is dat deze vernieuwingen de positie van de binnenvaartondernemer in het algemeen versterken. Creating bestond uit de volgende deelprojecten (Work Package): WP2: Logistics and economics; WP3: Ship Design; WP4: Performance Assessment; WP5: Ship Hydrodynamics; WP6: Environmental Impact; WP7: Demonstrators; WP8: Safety Calculations; WP9: Safety Improvements; WP10: Dissemention of Results. Het volledige eindrapport van Creating (Engelstalig) kunt u hier downloaden5.45 MB)

Milieuontlasting
De modal shift - een (gedeeltelijke) verschuiving van het vervoer van de weg naar het water - brengt al een milieuvoordeel met zich mee, omdat de binnenvaart het milieu per vervoerde ton per kilometer minder verontreinigt dan het wegvervoer dat doet. Om dat nog verder te versterken behelste een aantal deelprojecten van CREATING een verdergaande vermindering van de milieubelasting door het terugbrengen van de emissie van schadelijke stoffen (NOx, CO2 en roetdeeltjes) bij motoren in binnenvaartschepen. Naar aanleiding van uitgevoerde onderzoeken heeft CREATING conclusies en aanbevelingen gepubliceet omtrent diverse milieubesparende technieken en emissiereducerende toepassingen. Onder andere

• Zwavelarme Brandstof (de eerste klap is een daalder waard): een hogere kwaliteit brandstof in vergelijking met de normale gasolie voor de binnenvaart, die maximaal 2000 ppm zwavel mag bevatten. Zwavelarme diesel zal dit gehalte omlaag brengen naar 10 ppm, gelijk aan dieselolie voor het wegtransport.
• Biodiesel: Een alternatieve brandstof die voornamelijk wordt gebruikt ter verlaging van de CO2 emissies door gebruik van herwinbare grondstoffen.
• Roetfilter (Particulate Mass Filter PMF): Een roetfilter vermindert de fijnstof emissie door de motor. Voor toepassing is zwavelarme diesel vereist.
• Selectieve katalytische reductie (SCR): een SCR systeem verwijdert NOx in het uitlaatsysteem.
• Adviserende Tempomaat: Een elektronisch controlesysteem om de energie efficiency van een schip te optimaliseren door het adviseren van de bemanning over de optimale snelheid bij de geldende watercondities. Dit zorgt voor vermindering van brandstofverbruik en daardoor van fijnstof (roet) en CO2 emissies.

Meer over: stikstofoxiden (NOx) , fijnstof (PM) , zwaveloxide (SOx) , kooldioxide (CO2) , tempomaat, SCR-systeem , EN 590

Logistieke concepten
Het streven van CREATING was innovatieve logistieke concepten ontwikkelen. Concepten waarin de binnenvaart (een deel van) het vervoer naar zich toe trekt. Uit het deelproject waarin deze logistieke concepten werden onderzocht, kwamen eisen voort waaraan innovatieve binnenschepen moeten voldoen. Die werden in een apart deelproject ontwikkeld. Daarin werd tevens gebruik gemaakt van de uitkomsten van deelprojecten die als doel hadden motorenemissies terug te brengen, de veiligheid te bevorderen en de hydradynamica van schepen te verbeteren. Door de performance van de binnenvaart te optimaliseren, varen mens, maatschappij en milieu wel bij een groter aandeel van de binnenvaart in het totale goederenvervoer.

Sturing
De Stichting Projecten Binnenvaart (SPB of Shipping Projects Bureau) voerde de regie over CREATING, waarvan Ton Roos als project coördinator aan de lat stond. Cas Willems van Dienst Verkeer en Scheepvaart (onderdeel van Rijkswaterstaat) was belast als project manager en de technische coördinatie werd uitgevoerd door Henk Blaauw, verbonden aan het onderzoeksinstituut MARIN (Maritime Research Institute Netherlands).

Samenvatting projecten
Van de 10 deelprojecten had er één tot doel schepen zuiniger te maken. Hiervoor was onderzoek nodig naar betere rompvormen en efficientere voortstuwingsinstallaties. Het verminderen van de uitstoot van stikstofoxiden, CO2 en roetdeeltejes was het doel van een ander deelprogramma. Grotere veiligheid en het voorkomen van ongevallen is de focus van twee deelprojecten. Dit be­helste enerzijds onderzoek naar veiligheidsmaatregelen aan boord. Daarnaast moest er een standaard­methode komen voor de vergelij­king van risico's van de diverse transportmodaliteiten. Ook was er behoefte aan een standaardpro­cedure voor de registratie van on­gevallen in de binnenvaart. Hier­door was het beter mogelijk om le­ring te trekken uit ongevallen. Weer twee andere deelprojecten richtten zich op het efficiënter ma­ken van de logistieke keten. Dit moest leiden tot een betere concur­rentiepositie van de binnenvaart ten opzichte van andere modaliteiten. Creating voorzag ook in diverse demon­stratieprojecten, om overheden en het publiek te laten zien wat het po­tentieel van de binnenvaart is. In juni 2007 organiseerde CREATING in Rotterdam een afsluitings congres voor wat betreft de uitgevoerde projecten. Op 20 november 2007 presenteerde CREATING in samenwerking met BP de introductie van "Cleanest Ship" en op februari 2008 organiseerde CREATING met diverse partners als BP, Hercules, Methapu, Port of Bruxelles en Europese Commissie (research area) het "Clean Waterborne Transport Event" in Brussel.

Cleanest Ship motortankschip Victoria
In november 2007 is het officiële startsein gegeven voor het project Cleanest Ship waarbij één van BP's smeerolietankers, de 'Victoria', als demonstratievaartuig is ingezet. Het project laat zien hoe binnenvaartschepen hun brandstof-efficiëntie kunnen optimaliseren en de uitstoot van schadelijke stoffen kunnen verminderen. 'Cleanest Ship' is het resultaat van een samenwerking tussen het pan-Europese project 'Creating' en energiemaatschappij 'BP'. Cleanest Ship maakt gebruik van bestaande technologieën om optimale transportresultaten en vermindering van uitstoot te realiseren. De toepassing van zwavelvrije brandstof, een snelheidscontrole systeem, selectieve katalytische reductie en een roetfilter zal een brandstofbesparing tot 10% realiseren en een aanzienlijke vermindering van stikstofoxiden (NOx) van 90%, fijnstof (PM) van 98%, zwaveloxide (SOx) van 99% en kooldioxide (CO2) tot 10%.

Ro/Ro op de Donau
Schaalvergroting van het bestaande ro/ro-traject over de Donau van Passau in Duitsland naar Vydin in Bulgarije. De Duitse vervoerder Willi Betz heeft daar een aantal ro/ro-schepen met een beperkte capaciteit varen. De uitbreiding beoogt een verdubbeling van die capaciteit door het inzetten van nieuwe, dubbellaags ro/ro-schepen. Voor Creating is dit een interessant project, wegens de uitdaging dat nieuwe dubbellaagse schepen moeten worden gebouwd die niet teveel diepgang mogen hebben, anders komen ze de Donau niet door.

Kleine dubbelwandige tankschepen
Betreft de bouw van relatief kleine dubbelwandige tankers voor het vervoer van chemicaliën. Dit concept richt zich op de noord-zuidroute van Nederland naar Frankrijk. Het Centraal Bureau Rijn- en Binnenvaart voerde een haalbaarheidsstudie uit naar de mogelijkheden van zo'n dubbelwandige tanker. Ook de chemische industrie is gebaat bij een steeds grotere veiligheid van het vervoer van gevaarlijke stoffen. Tevens zijn zij de laatste jaren beduidend milieubewuster geworden.

Biomassa Finland
Het concept speelt zich af in net Finse merengebied ten noorden van Helsinki. In de plaats Jyvãskylã wordt een nieuwe energiecentrale gebouwd die gaat draaien op biomassa, zoals turf en houtsnippers. Over een traject van zo'n 400 km zullen deze grondstoffen moeten worden aangevoerd. Die geplande nieuwe centrale zal per jaar 5 miljoen kuub biomassa verbruiken. Dat wordt deels over de weg aangevoerd, maar zeker 's winters is dat een probleem. Vandaar dat er plannen liggen om 1,5 tot 2 miljoen kuub per binnenschip aan te laten voeren. Dat schip kan het beste worden omschreven als een grote stofzuiger. De houtsnippers worden op 19 verschillende laadpunten aan de oever van de rivier opgezogen, bij de centrale gaat de lading via hetzelfde systeem de omgekeerde weg. Bijkomend probleem is dat de schepen 's winters door 50 cm dik ijs moeten kunnen varen. De schepen die hiervoor worden ontwikkeld moeten daartoe zijn uitgerust. Op de vaarroute hebben de schepen een diepgang van 2,40m nodig, maar Finland Waterways is bereid de route uit te baggeren tot een diepte van 3,40m.

Bananenboot
Het project was al een eind op weg toen een strategische beslissing van de top van Dole roet in het eten gooide. In plaats van het positioneren van koelhuizen in het Ruhrgebied, waar de bananen konden worden overgeslagen naar eindvervoer per vrachtauto, kocht Dole koelhuizen in Noord- en Zuid-Duitsland. Daarmee viel het concept voor een bananenboot van Antwerpen naar Duisburg in duigen. Achteraf gezien bleek het niet zo'n ramp, want uit haalbaarheidsberekeningen bleek dat die route eigenlijk te kort te zijn om voordeliger te zijn als het vervoer per vrachtauto. Inmiddels is er een alternatief ontwikkeld voor een route Antwerpen - Straatsburg over de Rijn. Er gaat dan een reefer voor pallets varen. Dat koelschip moet nog worden ontwikkeld. Qua hoeveelheid is het aanbod nog redelijk beperkt, maar als het concept eenmaal in de praktijk werkt, verwacht Creating daar wel een aanzuigende werking van. En het innovatieve aan het geheel is dat dan het eerste koelschip op de Rijn vaart. En wat met bananen kan, kan natuurlijk ook met ander fruit of groenten.